Twoje prawa podczas porodu. Znieczulenie zewnątrzoponowe / ZZO – wskazania medyczne

Rodzić po ludzku.
To hasło jest znane każdej ciężarnej. I każda ciężarna chce i powinna ‚rodzić po ludzku’, niestety życie czasem mocno weryfikuje nasze plany i marzenia.
Warto przed porodem poznać jakie mamy prawa i najlepiej podzielić się tą wiedzą z osobą, która będzie nam podczas porodu towarzyszyć. Ból porodowy zaburza często klarowne myślenie, kobiety często są bezbronne w obliczu tego doświadczenia i dlatego potrzebują kogoś kto będzie walczył dla nich.
A MAMY SWOJE PRAWA I NALEŻY O NIE WALCZYĆ.
a3f92fba806ea15f19e98a550193561681c45ff2 pregnant_in_labour

 

 

 

 

 

Prawa pacjenta opisane są w kilku aktach prawnych, stanowią też integralną część szeroko rozumianych praw człowieka. Wśród nich można wskazać w szczególności w Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., ustawę z 6 listopada 2008 o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 09 Nr 52 poz. 417); ustawę z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty ( Dz. U. z 2002 r. Nr 21 poz. 204 z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej ( Dz. U. nr 91 poz. 410).

Ponadto, unormowania w zakresie praw pacjenta zawarte są również w Kodeksie Etyki Lekarskiej oraz Kodeksie Etyki Pielęgniarki i Położnej.

Prawa kobiet rodzących opisuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia, określające procedury postępowania w opiece nad kobietą i dzieckiem podczas ciąży fizjologicznej, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dziennik Ustaw Nr 187 z dn. 7.10.2010 poz. 1259).

Poniższy artykuł dotyczy praw położnicy (matki), choć ustawa wskazuje też zakres opieki nad noworodkiem.

I zgodnie z zapisami Rozporządzenia określa ono :
Standardy postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem, zwane dalej „standardami”, określają poszczególne elementy opieki medycznej mającej na celu uzyskanie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezbędnego minimum interwencji medycznych, w szczególności: amniotomii, stymulacji czynności skurczowej, podawania opioidów, nacięcia krocza, cięcia cesarskiego, podania noworodkowi mleka modyfikowanego, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa zdrowotnego, w ramach których opieka opiera się na praktykach o udowodnionej skuteczności.

Warto odnotować, że Rozporządzenie posługuje się określeniami ciążą i poród fizjologiczne – czy przebiegające prawidłowo, niskiego ryzyka pomiędzy ukończonym 37. a 42. tygodniem ciąży, i po którym matka i noworodek są w dobrym stanie.

Realizacja praw pacjenta w przypadku sprawowania opieki nad kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu polega w szczególności na:
1) respektowaniu jej prawa do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji związanych z porodem, obejmujących zakres podejmowanych działań i stosowanych procedur medycznych;
2) prawie wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub pozaszpitalnych, w których czuje się bezpiecznie i w których udzielane są świadczenia zdrowotne;
3) możliwości wyboru osoby sprawującej opiekę spośród osób uprawnionych do jej sprawowania, z uwzględnieniem zasad organizacyjnych obowiązujących w miejscu udzielania świadczenia, określonych w regulaminie organizacyjnym
podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

W treści Rozporządzenia znajdują się informację jakie badania powinny być wykonywane ciężarnej w ciąży z wykazaniem w jakim okresie należy je wykonać.
Nadto należy zaznaczyć, iż prawo zobowiązuje do osobę sprawująca opiekę nad ciężarną do ustalenia z nią planu opieki przedporodowej oraz plan samego porodu. Plan opieki przedporodowej obejmuje wszystkie procedury medyczne związane z opieką przedporodową wraz z określeniem czasu ich wykonania, które następnie powinny być włączone do karty medycznej położnicy.

W szczególności należy zaznaczyć, iż przepisy DOKŁADNIE opisują jak powinna wyglądać opieka podczas samego porodu oraz jaki powinien być stosunek personelu medycznego do rodzącej.
W tym wskazują, iż rodzącą traktuje się z szacunkiem oraz umożliwia się jej branie udziału w podejmowaniu świadomych decyzji związanych z porodem. Osoby sprawujące opiekę powinny umieć nawiązać dobry kontakt z rodzącą i mieć świadomość, jak ważny jest ton rozmowy, ich postawa oraz słowa kierowane do rodzącej. Należy zapytać rodzącą o jej potrzeby i oczekiwania, a informacje w tym zakresie wykorzystać do wspierania i kierowania rodzącą podczas porodu. W tym celu  osoby sprawujące opiekę oraz inne osoby uczestniczące bezpośrednio w udzielaniu świadczeń zdrowotnych zobowiązane są w szczególności do następujących czynności:
1) witają ją osobiście, przedstawiają się i wyjaśniają swoją rolę w opiece nad nią;
2) prezentują spokojną i wzbudzającą zaufanie postawę;
3) szanują jej prywatność i poczucie intymności;
4) wspólnie czytają i omawiają plan porodu;
5) omawiają z rodzącą sposoby radzenia sobie z bólem;
6) każdorazowo uzyskują zgodę rodzącej na wykonanie wszelkich zabiegów i badań;
7) udzielają informacji na temat sposobów wzywania pomocy;
8) w sytuacji konieczności przekazania opieki nad rodzącą informują ją o tym fakcie.

Podczas porodu należy udzielać wsparcia medycznego w następujący sposób:
1) zapewnić ciągłość opieki;
2) dostosować, z uwzględnieniem możliwości organizacyjnych podmiotu wykonującego działalność leczniczą, opiekę nad rodzącą do jej indywidualnych potrzeb i aktualnej sytuacji zdrowotnej;
3) zachęcać rodzącą do korzystania ze wsparcia wybranej przez nią osoby bliskiej;
4) zachęcać rodzącą do aktywności fizycznej i pomagać jej w znajdowaniu optymalnych dla niej pozycji podczas całego porodu;
5) zapewnić rodzącej możliwość spożywania przejrzystych płynów, także podczas aktywnej fazy porodu.

Rozporządzenie wykazuje też, z podziałem na fazy porodu, jakie czynności należy podejmować i jak stwierdzić rozpoczęcie akcji porodowej. W szczególności dokonywania oceny czynności serca płodu co najmniej przez minutę, co 15–30 minut, zachęcanie do wyrażania swoich potrzeb związanych z porodem w I fazie porodu. Osoba sprawująca opiekę rozpoznaje II okres porodu, opierając się na obserwacji zachowania rodzącej, jej odczuć oraz wyniku badania położniczego wewnętrznego. W tym okresie porodu osoba sprawująca opiekę jest obowiązana do podjęcia, realizacji oraz udokumentowania wykonania następujących zadań:
1) oceny stanu ogólnego rodzącej;
2) oceny czynności serca płodu po każdym skurczu mięśnia macicy (jeśli jest to możliwe, pomiar powinien trwać co najmniej 1 minutę);
3) oceny czynności skurczowej mięśnia macicy;
4) pozostawania w stałym kontakcie z rodzącą, po przygotowaniu zestawu do porodu i miejsca do porodu;
5) przygotowania się do przyjęcia porodu, zgodnie z zasadami aseptyki i antyseptyki;
6) współpracy z rodzącą umożliwiającej przyjęcie dogodnej dla niej pozycji oraz sposobu parcia przyczyniającego się do postępu porodu, ze szczególnym uwzględnieniem pozycji wertykalnych;
7) ochrony krocza – nacięcie krocza należy stosować tylko w medycznie uzasadnionych przypadkach;
8) kontroli odginania się główki płodu, a po jej urodzeniu podjęcie czynności zapewniających prawidłowe wytaczanie się barków;
9) położenia noworodka bezpośrednio na brzuchu matki, jeśli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają, oraz osuszenia i zabezpieczenia noworodka przed utratą ciepła.

Powyższe wyraźnie określa, iż często stosowane standardowe nacięcie krocza jest przekroczeniem uprawnień personelu medycznego. Jeśli chodzi o ocenę stanu rodzącej to z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że wycieńczenie, które nastąpiło u mnie zaraz przed II fazą porodu i niedawne podanie środka znieczulającego właśnie jako takie było wskazaniem do zastosowania vacuum. Było to więc nie jako ratowanie się przez personel medyczny z wcześniej popełnionych nieprawidłowości w prowadzeniu porodu. Gdyż stosuje się je, gdy kobiecie kompletnie brakuje już sił i nawet spadające tętno dziecka nie jest w stanie zmobilizować do dalszej walki.

Osoby, które sprawują opieką nad rodzącą podczas porodu zobowiązane są do przedstawiania rodzącej rozwiązań dotyczących  niefarmakologicznych i farmakologicznych metodach łagodzenia bólów porodowych dostępnych w miejscu, w którym ten poród się odbywa, wspiera rodzącą w stosowaniu tych metod oraz respektuje jej decyzje w tym zakresie. Osoba sprawująca opiekę podczas porodu jest obowiązana:
1) proponować rodzącej poruszanie się podczas I okresu porodu oraz przyjmowanie takich pozycji, w tym pozycji wertykalnych, które są dla niej wygodne, przynoszą jej ulgę w odczuwaniu bólu oraz umożliwiają nadzorowanie stanu płodu;
2) wspierać rodzącą w wyborze i zastosowaniu technik oddechowych i relaksacyjnych podczas porodu;
3) zachęcać rodzącą do wyboru techniki masażu;
4) zachęcać do wykorzystywania imersji wodnej oraz relaksacji w wodzie jako sposobów łagodzenia bólu;
5) zachęcać rodzącą, aby podczas porodu towarzyszyła jej osoba bliska.

Chyba najgorętszym tematem jest znieczulenie zewnątrz oponowe, czyli potoczne nazywane ZZO.

W sieci są sprzeczne informacje na jego temat. Jedni podnoszą, iż jest za darmo, inni iż nie. Jeszcze inni się oburzają, iż gdzie to reklamowane „rodzić po ludzku” skoro ZZO jest płatne!!!! Postanowiłam zbadać więc przepisy. Mamy kilka rozporządzeń, które kwestie regulują, jednak większość z aktów posługuje się magicznym pojęciem „wskazania medyczne” czy „poród niestandardowy” . Samo Ministerstwo nie pomaga. Szukanie na ich stronie informacji, to jak szukanie wiatru w polu. Próżno znaleźć- kiedy ma się prawo do bezpłatnego ZZO- ale tak dokładnie. A więc jak to jest? Płatne, nie płatne? Kiedy płatne kiedy niepłatne? Dużo szukałam i znalazłam. Ogólnie sprawa rysuje się następująco. BÓL nie jest wskazaniem do DARMOWEGO ZZO. Szpital może pobrać od nas opłatę 500-800 zł jeśli chcemy ZZO, a nie ma ku temu wskazań medycznych. A jakie są to wskazania? (tzw.lekarskie).
Choroby matki będące wskazaniami lekarskimi do znieczulenia regionalnego porodu.
A. Choroby układu krążenia: – nadciśnienie tętnicze, – wady serca z wyłączeniem*: ciasnej stenozy aortalnej i mitralnej, nadciśnienia płucnego, wad przeciekowych z nadciśnieniem płucnym, kardiomiopatii przerostowej, nieskorygowanej tetralogii Fallota, stanu po przeszczepie serca, *wady te wymagają niestandardowego sposobu znieczulenia regionalnego z rozszerzonym monitorowaniem krążenia. – zaburzenia rytmu serca, – kardiomiopatia rozstrzeniowa, – choroba wieńcowa i stany po zawale m. sercowego, – niewydolność serca, – stany po korekcji chirurgicznej wad serca, – choroby naczyń tętniczych, – przebyta choroba zakrzepowo-zatorowa.
B. Choroby płuc z ograniczeniem wydolności oddechowej w tym: – przewlekle obturacyjne choroby płuc, – astma oskrzelowa, – mukowiscydoza, – rozstrzenia oskrzeli.
C. Choroby neurologiczne: – padaczka, – nużliwość mięśni (miastenia) i miopatie, – przerwanie rdzenia kręgowego na poziomie ≥Th6 .
D. Choroby układu dokrewnego m.in.: – cukrzyca insulinozależna, – choroby tarczycy włączając duże wole obojętne ograniczające drożność górnych dróg oddechowych, – choroby nadnerczy.
E. Stany po transplantacji narządów.
F. Niewydolność wątroby, marskość, żylaki przełyku.
G. Miopia
>6 D lub miopia ze zmianami na dnie oka z zagrożeniem oddzielenia siatkówki.

II. Powikłania ciąży i wskazania położnicze.
A. Nadciśnienie indukowane ciążą, stan przedrzucawkowy
(bez zaburzeń krzepnięcia krwi).
B. Cukrzyca ciężarnych leczona insuliną.
C. Zaburzenia przepływu łożyskowego.
D. Ciąża przeterminowana >42 tyg.
E. Poród przedwczesny <34 tyg.
F. Ciąża mnoga.
G. Nieskoordynowana czynność skurczowa.
H. Dystokia czynnościowa.

Warto zaznaczyć, iż w okresie połogu również mamy PRAWO do określonej opieki. Położnice często narzekają na kiepskie warunki i złe traktowanie (albo całkowity brak zainteresowania) przez położne oddziału poporodowego. Warto wiedzieć, iż mamy prawo egzekwować od położnych pomocy w karmieniu, pomocy w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych i higieny ciała. Położne powinny również pomóc uporać się nam  problemami natury psychicznej, w szczególności umożliwić kontakt z osobami najbliższymi.

Poza opieką szpitalną położnicy przysługuje również opieka położnej tzw. „środowiskowej”, która jest zobowiązana odwiedzić położnicę nie mniej niż 4 razy(pierwsza wizyta odbywa się nie później niż w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną zgłoszenia urodzenia dziecka).
Podczas wizyt położna w szczególności:
1) ocenia stan zdrowia położnicy i noworodka;
2) obserwuje i ocenia rozwój fizyczny dziecka oraz przyrost masy ciała;
3) udziela rad i wskazówek na temat opieki nad noworodkiem i jego pielęgnacji;
4) ocenia, w jakim stopniu położnica stosuje się do zaleceń położnej dotyczących opieki i pielęgnacji noworodka;
5) ocenia możliwości udzielania pomocy i wsparcia dla położnicy ze strony osoby bliskiej;
6) ocenia relacje w rodzinie, interweniuje w przypadku zaobserwowania przemocy lub innych występujących nieprawidłowości;
7) zachęca matkę do karmienia naturalnego noworodka, prowadzi instruktaż i koryguje nieprawidłowości w przebiegu karmienia piersią, ocenia przebieg karmienia naturalnego i czynniki ryzyka niepowodzenia w laktacji oraz pomaga w rozwiązywaniu problemów związanych z laktacją;
8) edukuje w zakresie profilaktyki przeciwkrzywiczej i przeciwkrwotocznej;
9) informuje o obowiązku zgłaszania się z dzieckiem na szczepienia ochronne i badania profilaktyczne;
10) informuje o potrzebie odbycia wizyty u lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii w 6. tygodniu połogu;
11) udziela wskazówek na temat zdrowego stylu życia;
12) udziela porad na temat minimalizowania stresu i radzenia sobie ze stresem;
13) prowadzi edukację zdrowotną, ze szczególnym uwzględnieniem: wpływu palenia tytoniu na zdrowie, profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy, metod planowania rodziny, higieny i trybu życia w połogu, odżywiania matki karmiącej, korzyści z karmienia piersią, rozwiązywania i zapobiegania problemom związanym z laktacją, pielęgnacji rany krocza oraz pielęgnacji skóry dziecka;
14) realizuje samodzielnie świadczenia zapobiegawcze, diagnostyczne, lecznicze i ewentualnie rehabilitacyjne, wynikające z planu opieki nad położnicą i noworodkiem;
15) zdejmuje szwy z krocza, jeżeli zachodzi taka potrzeba;
16) realizuje działania pielęgnacyjno-opiekuńcze wynikające z planu opieki;
17) wykonuje czynności diagnostyczne, lecznicze i rehabilitacyjne zlecone przez lekarza;
18) współpracuje w realizacji opieki z położnicą i zespołem terapeutycznym;
19) motywuje do prowadzenia gimnastyki oraz udziela instruktażu odnośnie do kinezyterapii w połogu jako metody zapobiegania nietrzymaniu moczu;
20) udziela instruktażu w zakresie możliwych technik kąpieli noworodka oraz pielęgnowania skóry, kikuta pępowiny i dna pępka;
21) udziela informacji na temat problemów okresu noworodkowego i okresu połogu, sposobów zapobiegania im oraz zasad postępowania w przypadku ich wystąpienia;
22) udziela osobie bliskiej informacji na temat zmian fizycznych i reakcji emocjonalnych zachodzących w połogu i przygotowuje do udzielenia pomocy i wsparcia położnicy oraz wskazuje instytucje, w których osoba bliska może uzyskać stosowną pomoc.

Jak widać zakres uprawnień jest bardzo obszerny. Warto poznać te prawa i warto je egzekwować, abyśmy naprawdę mogły RODZIĆ PO LUDZKU i móc wspominać poród jako ten „magiczny”.

MISAKO logo 2

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s